Leczenie depresji

Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne należy przyjmować ściśle według wskazań lekarskich. Samodzielne zmienianie dawki, pomijanie leków albo przerywanie terapii może pogorszyć skuteczność leczenia.

Przerywanie terapii może skutkować nieskutecznością leku po jego powtórnym włączeniu. Dlatego decyzję o zakończeniu leczenia lub zmniejszaniu dawki należy podejmować z lekarzem.

Nie należy mieszać leków przeciwdepresyjnych z alkoholem. Alkohol może pogarszać depresję, nasilać działania niepożądane leków i utrudniać ocenę skuteczności leczenia.

Leki przeciwdepresyjne zaczynają działać po pewnym czasie od rozpoczęcia kuracji. Poprawa zwykle nie pojawia się natychmiast, dlatego ważna jest cierpliwość, systematyczne przyjmowanie leku oraz zgłaszanie lekarzowi działań niepożądanych lub braku poprawy.

Leczenie depresji powinno trwać zwykle 6–9 miesięcy od uzyskania poprawy, ale czas terapii jest ustalany indywidualnie. Zależy między innymi od rodzaju depresji, liczby wcześniejszych epizodów, nasilenia objawów, ryzyka nawrotu oraz współistniejących chorób.

Myśli samobójcze w depresji

Myśli samobójcze oznaczają przekonanie o konieczności odebrania sobie życia, rozważanie takiego działania lub planowanie odebrania sobie życia. W depresji świadczą o jej krańcowym nasileniu i zawsze wymagają poważnego potraktowania.

Zwykle wystąpienie myśli samobójczych poprzedzają myśli rezygnacyjne. Myślenie rezygnacyjne to rozważania o bezsensie własnego życia, atrakcyjności śmierci, braku nadziei i niemożności dalszego znoszenia cierpienia.

Myśli samobójcze dla człowieka chorego na depresję są często naturalną konsekwencją braku nadziei i niewiary w możliwość rozwiązania trudnych problemów. Mogą być przeżywane jako podpowiedź rozwiązania problemów przez uwolnienie się od życia, które wydaje się niemożliwie ciężkie.

Myśli samobójczych nie da się wyperswadować prostym przekonywaniem, że nie warto, że życie jest piękne albo że wszystko się ułoży. Wynika to z bezkrytycyzmu chorego. Osoba chorująca na depresję jest zdolna oceniać siebie, swoją przyszłość i swoje możliwości przede wszystkim z pozycji depresji.

Wystąpienie myśli samobójczych w depresji zawsze wymaga leczenia farmakologicznego, a czasem leczenia w szpitalu psychiatrycznym, szczególnie gdy osoba chora mieszka sama, jest zdana na siebie albo sama opiekuje się dziećmi.

Jeśli myśli samobójcze są nasilone, pojawia się plan odebrania sobie życia, dostęp do środków mogących posłużyć do samobójstwa albo bezpośrednie zagrożenie życia, należy pilnie wezwać pomoc pod numerem 112 lub zgłosić się do najbliższej izby przyjęć psychiatrycznej albo szpitalnego oddziału ratunkowego.

Osoby dorosłe w kryzysie psychicznym mogą skorzystać także z Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym: 800 70 22 22, a także z telefonu 116 123. Dzieci i młodzież mogą korzystać z telefonu zaufania 116 111.

Czynniki zwiększające ryzyko samobójstwa

Wystąpienie samobójstwa w rodzinie, wśród osób znajomych, a nawet sąsiadów, zwiększa ryzyko pojawienia się myśli samobójczych i popełnienia samobójstwa u osoby chorującej na depresję lub uzależnionej od substancji psychoaktywnych.

Zwiększone ryzyko występuje również u osoby dotąd nieleczonej psychiatrycznie, na przykład przewlekle i nieuleczalnie chorej albo przeżywającej poważny kryzys życiowy. Ryzyko popełnienia samobójstwa występuje w każdym wieku, nawet u dzieci od 8. roku życia.

Bez względu na to, czy myśli samobójcze są częścią depresji, czy innego zaburzenia psychicznego, zawsze stanowią ryzyko popełnienia samobójstwa i wymagają oceny przez specjalistę.

Myśli samobójcze nie zawsze oznaczają depresję

Nie zawsze myśli samobójcze są objawem depresji. Depresję zawsze rozpoznaje lekarz, biorąc pod uwagę całokształt stanu psychicznego pacjenta.

Najczęstszą sytuacją, w której pojawiają się myśli samobójcze, a nie ma depresji, jest zespół abstynencyjny w przebiegu uzależnienia od alkoholu lub innych środków psychoaktywnych. Myśli samobójcze pojawiają się wtedy w zespołach abstynencyjnych z towarzyszącym lękiem i niepokojem, szczególnie u osób uzależnionych od alkoholu pijących wiele lat lub intensywnie upijających się przez kilka miesięcy.

W zespołach abstynencyjnych po środkach psychoaktywnych myśli samobójcze mogą wystąpić mimo braku pełnego uzależnienia. Częściej obserwuje się je w zespołach abstynencyjnych po psychostymulantach, takich jak amfetamina, kokaina lub mefedron.

Myśli samobójcze mogą przeżywać także osoby z nieprawidłowo ukształtowaną osobowością. W chwilach trudnych problemów, kłopotów życiowych lub doświadczenia deprywacji, czyli pozbawienia dóbr istotnych dla danej osoby, mogą pojawić się myśli o samobójstwie. Takie myśli wynikają z braku zdolności do prawidłowego lub konstruktywnego przeżywania stresu i bywają używane jako wentyl bezpieczeństwa albo forma ucieczki.

Psychoterapia w leczeniu depresji

W leczeniu depresji bardzo ważne miejsce zajmuje psychoterapia. Jedną z najlepiej przebadanych metod jest psychoterapia poznawczo-behawioralna, czyli CBT.

Celem psychoterapii poznawczo-behawioralnej w depresji jest:

• zmiana negatywnych wzorców myślowych;
• zmiana destruktywnych zachowań, takich jak uległość lub wycofywanie się;
• uczenie się komunikacji i asertywności;
• poszukiwanie i rozwijanie mocnych stron;
• trening rozwiązywania problemów;
• regulowanie uczuć.

Psychoterapia może być stosowana samodzielnie w łagodniejszych przypadkach albo łączona z leczeniem farmakologicznym, zwłaszcza w depresji umiarkowanej, ciężkiej, nawracającej lub utrwalonej.

Jak pomóc sobie w depresji?

Depresja jest uleczalna. Jest chorobą, dlatego wymaga leczenia podobnie jak inne choroby wpływające na funkcjonowanie organizmu. Gdy chorujesz, udajesz się do lekarza, przyjmujesz zapisane leki i przychodzisz na kontrole.

Lekarz prowadzący bierze odpowiedzialność za leczenie, a dalszy efekt zależy również od współpracy pacjenta: regularnego przyjmowania leków, zgłaszania pogorszenia, nieodstawiania leczenia samodzielnie i korzystania z zaproponowanych form pomocy.

W okresie jesienno-zimowym można omówić z lekarzem zasadność oznaczenia poziomu witaminy D i ewentualnej suplementacji. Nie stanowi ona jednak samodzielnej, potwierdzonej metody zapobiegania depresji ani jej leczenia.

Wiele badań wykazało obniżone stężenie cynku w depresji jednobiegunowej. Warto rozważyć badanie krwi i sprawdzić poziom cynku, a w razie potrzeby uzupełnić niedobór zgodnie z zaleceniami lekarza.

Objawy depresyjne mogą występować również w niedoborach witaminy B12 oraz kwasu foliowego. W uzasadnionych przypadkach warto sprawdzić poziom tych witamin we krwi.

Alkohol nie jest lekarstwem na smutek. Z czasem może pogłębić depresję albo doprowadzić do uzależnienia.

Ważne decyzje warto odłożyć na później. W okresie nasilonej depresji ocena siebie, przyszłości i własnych możliwości może być zniekształcona przez chorobę.

Najczęściej zadawane pytania – depresja

Czy depresja jest chorobą psychiczną?

Tak. Depresja jest zaburzeniem psychicznym, które może znacząco pogarszać funkcjonowanie osobiste, rodzinne, zawodowe i społeczne. Nie każde obniżenie nastroju oznacza depresję, ale utrzymujące się objawy, takie jak smutek, brak energii, utrata zainteresowań, zaburzenia snu i trudności z koncentracją, wymagają diagnostyki.

Kiedy zgłosić się do psychiatry z podejrzeniem depresji?

Do psychiatry warto zgłosić się, gdy objawy depresji utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie, nasilają się lub utrudniają codzienne funkcjonowanie. Pilna konsultacja jest konieczna, jeśli pojawiają się myśli samobójcze, poczucie beznadziejności, znaczna bezsenność, silne spowolnienie, objawy psychotyczne albo trudność w wykonywaniu podstawowych obowiązków.

Czy depresję można wyleczyć?

Tak. Depresja jest chorobą uleczalną. Leczenie może obejmować leki przeciwdepresyjne, psychoterapię, leczenie chorób współistniejących, zmianę rytmu snu i aktywności oraz regularne kontrole. Czas leczenia ustala się indywidualnie, ale często powinno ono trwać jeszcze kilka miesięcy po uzyskaniu poprawy, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu.

Czy depresja może prowadzić do myśli samobójczych?

Tak. W cięższych postaciach depresji mogą pojawić się myśli rezygnacyjne i samobójcze. Zawsze wymagają one poważnego potraktowania i pilnej pomocy. Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, należy wezwać pomoc pod numerem 112 lub zgłosić się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego albo izby przyjęć psychiatrycznej.