Schizofrenia – objawy, przebieg i kiedy szukać pomocy

Najczęstsze objawy psychotyczne

Najczęstszymi objawami psychotycznymi są omamy i urojenia.

Omamy mogą polegać na słyszeniu głosów lub rozmów. Często są one odczuwane jako negatywne, ośmieszające, komentujące albo namawiające do określonych działań.

Urojenia to utrwalone przekonania o treści nieprawdziwej, czasem dziwacznej, odnoszącej się do siebie lub do otoczenia. Osoba chora może być głęboko przekonana o ich prawdziwości, mimo że otoczenie nie znajduje dla nich potwierdzenia.

Myślenie osoby chorującej może być utrudnione, co wyraża się rozkojarzeniem, pozorną logicznością wypowiedzi albo trudnością w śledzeniu toku myślenia. Częste jest poczucie zagrożenia, zmienność emocji i wzburzenie.

Zachowanie może stać się znacząco odmienne od dotychczasowego, niezrozumiałe dla otoczenia, a czasem dziwaczne.

Czy można wyleczyć schizofrenię?

Odpowiedź na pytanie, czy schizofrenię można wyleczyć, nie jest jednoznaczna. Wynika to zarówno z obecnej wiedzy o istocie schizofrenii, jak i z doświadczenia w jej skutecznym leczeniu.

Schizofrenię rozpatruje się wielowymiarowo. Każdy wymiar oznacza określoną grupę objawów. U większości pacjentów objawy z poszczególnych wymiarów występują w różnym nasileniu.

Wymiary objawów schizofrenii

Wymiar psychotyczny

Wymiar psychotyczny oznacza obecność objawów wytwórczych, czyli omamów i urojeń. Omamy najczęściej przyjmują postać głosów, a urojenia mogą obejmować nierzeczywiste lub dziwaczne wyobrażenia i przekonania.

Wymiar deficytowy

Wymiar deficytowy oznacza brak spontaniczności, energii, zainteresowań, a także apatię i wycofanie z kontaktów. Objawy te nazywa się objawami negatywnymi.

Mogą one prowadzić do niechęci do opuszczania domu, nawiązywania i podtrzymywania kontaktów międzyludzkich, angażowania się w aktywności charakterystyczne dla wieku i zainteresowań, a czasem także do zaniedbywania dbania o siebie.

Wymiar dezorganizacji

Wymiar dezorganizacji obejmuje zaburzenia myślenia, często natłok myśli, oraz specyficzne zaburzenia zachowania. Może wyrażać się niedostosowaniem społecznym, pobudzeniem albo zachowaniami trudnymi do zrozumienia dla otoczenia.

Wymiar poznawczy

Wymiar poznawczy dotyczy pogorszenia funkcji poznawczych, głównie pamięci operacyjnej. Obejmuje to trudności w nabywaniu nowych informacji, uczeniu się, korzystaniu z pamięci oraz planowaniu działania.

Co oznacza wyleczenie schizofrenii?

Wyleczenie oznaczałoby ustąpienie objawów schizofrenii ze wszystkich wymiarów: psychotycznego, deficytowego, dezorganizacji i poznawczego.

Najbardziej wrażliwe na leczenie pozostają wymiar psychotyczny i wymiar dezorganizacji. Ustąpienie pobudzenia, omamów i urojeń uzyskuje się zwykle najszybciej.

Leczenie objawów negatywnych i zaburzeń funkcji poznawczych rozciąga się w czasie. W tych obszarach sukces terapeutyczny nie zawsze jest całkowity.

Przebieg schizofrenii

Schizofrenia może przebiegać w różny sposób. Najczęściej ma przebieg falujący, z okresami zaostrzeń i remisji. Remisje mogą być całkowite albo częściowe.

Rzadziej schizofrenia przebiega liniowo, gdy kolejne zaostrzenia prowadzą do coraz mniej pełnych remisji.

Najkorzystniejszy przebieg występuje wtedy, gdy zaostrzenia są rzadkie, a remisje pełne. W takim przypadku odpowiedź na pytanie o możliwość wyleczenia może być twierdząca, jeśli za wyleczenie uzna się osiągnięcie pełnej remisji.

Należy jednak brać pod uwagę możliwość wystąpienia kolejnego epizodu oraz konieczność przyjmowania leków przeciwpsychotycznych także w okresie remisji, jeśli lekarz uzna to za potrzebne.

Kiedy potrzebna jest konsultacja psychiatryczna?

Konsultacja psychiatryczna jest potrzebna, jeżeli pojawiają się omamy, urojenia, silne poczucie zagrożenia, znaczna zmiana zachowania, rozkojarzenie myślenia, pobudzenie, dziwaczne wypowiedzi albo narastające wycofanie z codziennego życia.

Szybkie rozpoznanie i leczenie psychozy ma duże znaczenie dla dalszego przebiegu choroby, jakości remisji oraz możliwości powrotu do funkcjonowania rodzinnego, społecznego i zawodowego.