Otępienie – pierwsze objawy i przebieg choroby
Otępienie rozpoznaje się wtedy, gdy u osoby występują postępujące i nieodwracalne zaburzenia pamięci oraz innych funkcji poznawczych, które utrudniają lub uniemożliwiają samodzielne funkcjonowanie.
Rozpoznanie otępienia wymaga oceny lekarskiej. Ważne jest odróżnienie otępienia od innych stanów, które mogą powodować pogorszenie pamięci i koncentracji, takich jak depresja, zaburzenia snu, choroby somatyczne, działania niepożądane leków lub zaburzenia metaboliczne.
Pierwsze objawy otępienia
Zaburzenia pamięci początkowo dotyczą najczęściej pamięci świeżej. Osoby dotknięte otępieniem często szukają swoich rzeczy, odkładają je w nietypowe miejsca, kilkakrotnie powtarzają te same wypowiedzi lub pytania.
Osoby te zapamiętują ostatnie fakty życiowe wybiórczo albo nie zapamiętują ich wcale. Jednocześnie pamięć wydarzeń dawniejszych może być przez długi czas względnie dobrze zachowana.
Depresja jako częste powikłanie początkowego okresu otępienia
Najczęstszym początkowym powikłaniem otępienia jest depresja. Może pojawiać się w odpowiedzi na pogarszające się funkcjonowanie, poczucie utraty sprawności, narastającą zależność od innych osób oraz trudności w codziennym życiu.
Objawy depresyjne u osoby starszej mogą także utrudniać rozpoznanie otępienia, ponieważ depresja sama w sobie może powodować pogorszenie pamięci, koncentracji i aktywności.
Postęp choroby otępiennej
Z czasem proces otępienny postępuje. Dochodzi do narastających trudności w codziennym funkcjonowaniu, takich jak:
- zapominanie nazw przedmiotów;
- zapominanie imion najbliższych osób;
- trudność w rozpoznawaniu osób opiekujących się chorym;
- gubienie się w znanej okolicy;
- trudności z prawidłowym ubraniem się;
- narastająca potrzeba pomocy w codziennych czynnościach.
Zespół urojeniowy w przebiegu otępienia
Istotnym powikłaniem otępienia w późniejszych fazach może być zespół urojeniowy. Dominują w nim przekonania chorego, że jest okradany, że ktoś podmienia jego rzeczy, zużywa je, podrzuca zniszczone przedmioty albo przestawia sprzęty.
Takie przekonania wynikają z choroby i zaburzeń pamięci. Osoba chora może nie pamiętać, gdzie odłożyła przedmiot, a następnie tłumaczyć jego brak kradzieżą lub celowym działaniem innych osób.
Ciężkie otępienie
Najtrudniejszym okresem choroby jest otępienie ciężkie. W tej fazie osoba chora może mieć trudności z chodzeniem, stopniowo tracić zdolność mówienia oraz kontrolowania czynności fizjologicznych.
Powikłaniami tego okresu mogą być zachowania agresywne, krzyk, silny niepokój, zaburzenia rytmu snu i czuwania oraz znaczna zależność od opieki innych osób.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Konsultacja lekarska jest wskazana, jeżeli zaburzenia pamięci narastają, utrudniają samodzielne funkcjonowanie, powodują gubienie się, powtarzanie tych samych pytań, trudności w wykonywaniu codziennych czynności albo wywołują niepokój rodziny.
Pomocy wymaga również sytuacja, w której u osoby z zaburzeniami pamięci pojawiają się objawy depresji, podejrzliwość, urojenia, agresja, krzyk, pobudzenie lub znaczne zaburzenia snu.