Używanie marihuany a ryzyko zaburzeń psychicznych u młodzieży

Jak przeprowadzono badanie?

Badanie objęło nastolatków, którzy w latach 2016–2023 byli przesiewowo pytani o używanie marihuany w ramach standardowej opieki pediatrycznej w Kaiser Permanente Northern California.

Stan zdrowia uczestników obserwowano do ukończenia 25. roku życia albo do 31 grudnia 2023 roku. Dzięki temu możliwa była kilkuletnia obserwacja obejmująca okres adolescencji i wczesnej dorosłości.

Na początku badania 26 345 nastolatków, czyli 5,7% całej grupy, deklarowało używanie marihuany w ciągu poprzedniego roku.

Badacze analizowali późniejsze rozpoznania kliniczne zapisane w dokumentacji medycznej, w tym:

• zaburzenia psychotyczne;
• chorobę afektywną dwubiegunową;
• zaburzenia depresyjne;
• zaburzenia lękowe.

Najważniejsze wyniki

W trakcie obserwacji stwierdzono zwiększone ryzyko diagnozy zaburzeń psychicznych u nastolatków, którzy deklarowali używanie marihuany w poprzednim roku.

W porównaniu z osobami nieużywającymi marihuany ryzyko było wyższe dla:

• zaburzeń psychotycznych – około dwukrotnie wyższe ryzyko;
• choroby afektywnej dwubiegunowej – około dwukrotnie wyższe ryzyko;
• depresji – wzrost ryzyka o około 34%;
• zaburzeń lękowych – wzrost ryzyka o około 24%.

W języku statystycznym autorzy opisali to jako zwiększone skorygowane współczynniki ryzyka: 2,19 dla zaburzeń psychotycznych, 2,01 dla choroby afektywnej dwubiegunowej, 1,34 dla depresji i 1,24 dla zaburzeń lękowych.

Wyniki po uwzględnieniu wcześniejszych problemów psychicznych

Badacze przeprowadzili także dodatkowe analizy, w których uwzględniono wcześniejsze problemy psychiczne. Zależności między używaniem marihuany a późniejszymi diagnozami nadal pozostawały istotne, choć były nieco słabsze.

Po dodatkowym uwzględnieniu wcześniejszych problemów psychicznych ryzyko było wyższe o:

• 92% dla zaburzeń psychotycznych;
• 73% dla choroby afektywnej dwubiegunowej;
• 33% dla depresji;
• 19% dla zaburzeń lękowych.

Oznacza to, że związek między marihuaną a późniejszymi zaburzeniami psychicznymi nie tłumaczył się wyłącznie wcześniejszymi problemami psychicznymi nastolatków.

Marihuana a psychoza i choroba afektywna dwubiegunowa

Najsilniejsze zależności w badaniu dotyczyły zaburzeń psychotycznych i choroby afektywnej dwubiegunowej. U młodzieży używającej marihuany ryzyko późniejszego rozpoznania tych zaburzeń było około dwukrotnie wyższe.

Jest to szczególnie ważne, ponieważ psychozy i choroba afektywna dwubiegunowa należą do poważnych zaburzeń psychicznych, które mogą wymagać leczenia psychiatrycznego, farmakoterapii, wsparcia rodziny, a czasem hospitalizacji.

Ryzyko może być większe u osób z podatnością rodzinną, wcześniejszymi objawami psychicznymi, używaniem produktów o wysokiej zawartości THC, częstym używaniem marihuany albo łączeniem jej z innymi substancjami psychoaktywnymi.

Marihuana a depresja i zaburzenia lękowe

Badanie wykazało również zwiększone ryzyko późniejszego rozpoznania depresji i zaburzeń lękowych u młodzieży używającej marihuany.

Zależność między używaniem marihuany a depresją i zaburzeniami lękowymi słabła wraz z wiekiem badanych. Może to oznaczać, że używanie marihuany w młodszym wieku adolescencji jest szczególnie istotnym sygnałem ryzyka albo że część zależności zmienia się w czasie pod wpływem innych czynników.

W praktyce klinicznej używanie marihuany przez nastolatka powinno skłaniać do rozmowy nie tylko o samej substancji, ale także o nastroju, lęku, śnie, relacjach, sytuacji w szkole i możliwym używaniu innych substancji.

Czy badanie dowodzi, że marihuana powoduje zaburzenia psychiczne?

Badanie pokazuje silny związek między używaniem marihuany w adolescencji a późniejszym ryzykiem rozpoznania wybranych zaburzeń psychicznych. Nie dowodzi jednak w pełni, że marihuana jest jedyną lub bezpośrednią przyczyną tych zaburzeń.

Autorzy zwracają uwagę, że możliwe są różne mechanizmy: marihuana może zwiększać podatność na objawy psychiczne, nasilać ryzyko u osób już podatnych, przyspieszać ujawnienie się zaburzeń albo być używana przez nastolatków jako sposób radzenia sobie z wczesnymi objawami psychicznymi.

Mimo tych ograniczeń skala badania, wielkość grupy, dane kliniczne i obserwacja w czasie sprawiają, że wyniki są ważnym argumentem za profilaktyką i opóźnianiem rozpoczęcia używania marihuany przez młodzież.

Dlaczego okres dojrzewania jest szczególnie wrażliwy?

W okresie dojrzewania mózg nadal intensywnie się rozwija. Dojrzewają obszary odpowiedzialne za kontrolę impulsów, ocenę ryzyka, planowanie, regulację emocji, pamięć, motywację i podejmowanie decyzji.

THC, czyli główny składnik psychoaktywny marihuany, oddziałuje na układ endokannabinoidowy, który bierze udział w regulacji nastroju, stresu, uczenia się, snu i motywacji. W okresie rozwoju mózgu ingerencja w ten układ może mieć większe znaczenie niż u osoby dorosłej.

Dlatego używanie marihuany przez nastolatków nie powinno być traktowane jako zachowanie neutralne. Nawet jeśli u części osób nie pojawią się poważne konsekwencje, u innych może dojść do pogorszenia funkcjonowania, nasilenia objawów psychicznych lub zwiększenia ryzyka rozpoznania zaburzenia.

Wnioski dla rodziców, nastolatków i lekarzy

Autorzy badania wskazują, że wyniki mogą być podstawą działań profilaktycznych i edukacyjnych skierowanych do nastolatków, rodziców i lekarzy, zwłaszcza w kontekście rosnącej dostępności i legalizacji produktów zawierających marihuanę.

Najważniejsze praktyczne wnioski:

• używanie marihuany przez nastolatka powinno być traktowane jako sygnał wymagający rozmowy i oceny ryzyka;
• szczególnie niepokojące jest regularne używanie, używanie produktów o wysokiej zawartości THC i łączenie marihuany z innymi substancjami;
• warto pytać o nastrój, lęk, sen, problemy szkolne, relacje, samopoczucie i myśli samobójcze;
• opóźnienie rozpoczęcia używania marihuany może zmniejszać ryzyko szkód w okresie rozwoju mózgu;
• młodzież z obciążeniem rodzinnym psychozami, CHAD lub uzależnieniami wymaga szczególnej ostrożności.

Kiedy zgłosić się po pomoc?

Pomocy warto szukać, gdy nastolatek używa marihuany regularnie, ma trudność z ograniczeniem używania, pogarsza się w nauce, izoluje się, traci zainteresowania, ma bezsenność, lęk, obniżony nastrój, drażliwość albo problemy w relacjach.

Konsultacja jest szczególnie ważna, gdy pojawiają się objawy psychotyczne, takie jak omamy, urojenia, silna podejrzliwość, poczucie bycia obserwowanym lub kontrolowanym, a także objawy manii, ciężkiej depresji, zachowania agresywne, samouszkodzenia lub myśli samobójcze.

W razie bezpośredniego zagrożenia życia, myśli samobójczych, psychozy, utraty kontaktu z rzeczywistością, silnego pobudzenia lub ciężkiego zatrucia należy pilnie wezwać pomoc pod numerem 112 albo zgłosić się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego.

Najczęściej zadawane pytania – marihuana a zaburzenia psychiczne u młodzieży

Czy marihuana zwiększa ryzyko psychozy u nastolatków?

W dużym badaniu obejmującym 463 396 nastolatków używanie marihuany w poprzednim roku wiązało się z około dwukrotnie wyższym ryzykiem późniejszego rozpoznania zaburzeń psychotycznych.

Czy marihuana może mieć związek z chorobą afektywną dwubiegunową?

Tak. W badaniu używanie marihuany wiązało się z około dwukrotnie wyższym ryzykiem późniejszego rozpoznania choroby afektywnej dwubiegunowej. Zależność pozostawała istotna także po uwzględnieniu wcześniejszych problemów psychicznych.

Czy marihuana powoduje depresję i lęk?

Badanie wykazało zwiększone ryzyko rozpoznania depresji i zaburzeń lękowych u młodzieży używającej marihuany. Nie dowodzi jednak pełnej przyczynowości, dlatego wynik należy rozumieć jako istotny związek i sygnał ryzyka.

Co zrobić, jeśli nastolatek używa marihuany?

Warto spokojnie porozmawiać, ocenić częstotliwość używania, powody sięgania po marihuanę oraz wpływ na naukę, sen, nastrój i relacje. Regularne używanie, pogorszenie funkcjonowania lub objawy psychiczne są wskazaniem do konsultacji specjalistycznej.

Źródło

Young-Wolff K.C. i wsp., Adolescent Cannabis Use and Risk of Psychotic, Bipolar, Depressive, and Anxiety Disorders, JAMA Health Forum, 2026.